Всего на сайте:
303 тыс. 117 статей

Главная | Изучение языков

Neosemantyzmy i ich rola w słownictwie polskim  Просмотрен 1399

Neosemantzymy ( neologizmy znaczeniowe)sąjedną z form (oprócz neologizmów słowotwórczych, kalk i zapożyczeń leksykalnych) wzbogacania słownictwa danego języka. Bodźcem do ich pojawienia się są na ogół zmiany w rzeczywistości pozajęzykowej (powstanie nowych przedmiotów, pojęć, zmiana spo­sobu wartościowania).

W polszczyźnie ostatnich lat, reagującej na nowe zjawiska w życiu gospodarczym, poli­tycznym oraz na zmiany w życiu codziennym, dokonał się rozwój znaczeniowy wielu wyra­zów. Niektóre zmiany mają charakter bardzo regularny, „przewidywalny", inne - dość nie­oczekiwany. W słownictwie związanym z życiem codziennym pojawiło się nowe znaczenie wyrazów impreza Młodzieżowe spotkanie towarzyskie (nazywane dawniej prywatką) i osiemnastka przyjęcie wydawane z okazji osiemnastych urodzin (wcześniej liczba osiem­naście lub autobus, budynek, pokój, tramwaj oznaczony numerem osiemnastym). Rzeczow­niki kolumna, wieża zaczęły być nazwami elementów i całości sprzętu nagłaśniająco-odtwarzającego; wóz od dawna oznacza także samochód. Tradycyjne znaczenie wyrazu dialog zawęziło się w dzisiejszych tekstach publicystycznych do negocjacji, natomiast Europejczyk to nie tylko mieszkaniec Europy, lecz także zwolennik gospodarczego, politycznego i woj­skowego połączenia Polski z Europą Zachodnią.

Tego typu zmiany odbieramy jako spodziewane, w naturalny sposób nawiązujące do tra­dycji językowej. Są one szczególnie popularne w słownictwie specjalnym. Od dawna były chętnie wyzyskiwane do celów terminologicznych takie np. grupy nazw ogólnopolskich, jak nazwy części ciała i zdrobnienia od nich, np.

główka, szyjka, rączka, nosek, stopka, nóżka, noga, palec, czy nazwy istot żywych, np. baranek, bocian, gąska, koza, żuraw.

W nowych i dość zaskakujących znaczeniach używa się - żartobliwie lub ironicznie - ta­kich np. wyrazów jak beton, konserwa (nieprzejednani zwolennicy starego porządku politycznego, wrogowie reform), internat (obóz dla internowanych), odwilż (złagodzenie terroru poli­tycznego), utrwalacz (ten, kto walczył zbrojnie z opozycją polityczną o utrwalenie władzy ludowej, próchnica (rodzice i ludzie z ich pokolenia) ( w żargonie młodzieżowym; do niedawna wapniaki, metalowcy)

Niekiedy nowe znaczenie jakiegoś wyrazu powstaje pod wpływem języka obcego. Angielskie znaczenie czasownika korespondować (harmonizować, pasować do czegoś) współistnieje już dziś ze znaczeniem tradycyjnym (przejętym z łaciny)(prowadzić korespondencję). Rzeczownik promocja, także w wyniku oddziaływania angielszczyzny, już od kilku lat znaczy ( reklama, popieranie, programowanie) np. promocja filmu polskiego za granicą, promocja najnowszego słownika, promocja przemysłu przetwórczego), ale występuje także w użyciach tradycyjnych: 1) ocena szkolna po roku nauki, kwalifikująca ucznia do następnej klasy np. Brat nie otrzymał promocji. 2)Przyznanie, nadanie stopnia naukowego lub wojskowego; ceremonia nadania takiego stopnia, np. promocja doktorska, oficerska. Również język angielski wpłynął na znaczenie przymiotnika ekologiczny, początkowo: środowiskowy, związany z ekologią; dotyczącym związku warunków zewnętrznych z życiem roślin i zwierząt, a obecnie także zdrowy nie zanieczyszczający środowiska, np. żywność ekologiczna, materiał ekologiczny, opakowanie ekologiczne, pralnia ekologiczna. Substantywizowany przymiotnik zieloni, odnoszący się niegdyś (w stylu potocznym) do ludzi niedoświadczonych, zyskał znaczenie osoby walczące o ochronę środowiska naturalnego.

Neosemantyzmy nie są błędami językowymi, jednak przy ich używaniu, zwłaszcza we wstępnej fazie upowszechniania się nowego znaczenia ,należy bardzo starannie dobierać konteksty, w których ono występuje, aby zapobiec wszelkim nieporozumieniom, związanym z użyciami tradycyjnymi Stosowanie neosemantyzmów w terminologii naukowej i technicznej należy ograniczyć tylko do takich sytuacji, w których nie możny użyć ani neologizmów słowotwórczych, ani zapożyczeń. W słownictwie naukowo- technicznym na aprobatę zasługują przede wszystkim takie neosemantyzmy, które w maksymalnym stopniu nawiązują do znaczeń ogólnopolskich.

Предыдущая статья:Latynizmy w języku polskim Следующая статья:Rozwój terminologii w języku polskim
page speed (0.0345 sec, direct)